Bireyin doğumdan önce veya doğumdan sonra meydana gelen nedenlerle işitme duyarlılığında meydana gelen azalmaya işitme kaybı denir. İşitme engeli ise işitme duyarlılığındaki azalmanın kişide ortaya çıkardığı yetersizlikler durumudur.
Bir bireyin işitme eşik düzeyinin, herhangi bir frekansta odyogram üzerindeki sıfır eşiğinden belirli derecede farklılık göstermesi işitme kaybını gösterir.
İşitme testi sonucunda bireyin aldığı sonuçlar kabul edilen normal işitme eşiklerinden belirli derecede farklı olup, bu kaybın derecesi bireyin dil edinmesini ve eğitimini engelleyici derecede ise işitme engelinin varlığından söz edilir.
İŞİTME KAYBI ÇEŞİTLERİ
- İletim tipi işitme kaybı
- Sinirsel (Sensörinöral) (S/N) işitme kaybı
- Karışık (Mikst) tip işitme kaybı
- Fonksiyonel işitme kaybı
- Merkezi (Santral) işitme kaybı
- İLETİM TİPİ İŞİTME KAYBI
Dış ve orta kulağa bağlı sorunlardan kaynaklanan bir işitme kaybıdır. Aynı zamanda tedavisi mümkün olan bir kayıptır. Sıkıntılı durumlarda cihaz önerilir. İşitme cihazlarından maksimum düzeyde yarar sağlanabilir.
- SİNİRSEL (SENSÖRİNÖRAL) İŞİTME KAYBI
İç kulakta olan işitme sinirlerinde meydana gelen bir işitme kaybı çeşididir. Tedavisi mümkün olmayan bir kayıptır. Sağlıklı bir iletişim için uygun bir cihazın kullanılması gerekmektedir. Kişi algılamada sıkıntı yaşayabilmektedir.
- KARIŞIK (MİKST) İŞİTME KAYBI
İç, dış ve orta kulakta oluşan işitme kaybı çeşididir. Aynı kulakta iletim tipi işitme kaybı ve sinirsel işitme kaybının beraber görüldüğü bir işitme kaybı çeşididir. Tedavide başarı oranı çok azdır. İyi kalitede işitme cihazı kullanılabilir.
- FONKSİYONEL İŞİTME KAYBI
İşitme sistemi normal olduğu halde psikolojik nedenlerden kaynaklanan, kişinin duymadığını iddia ettiği bir işitme kaybıdır.
- MERKEZİ (SANTRAL) İŞİTME KAYBI
İşitme merkezinin zarar görmesi durumunda ortaya çıkan bir işitme kaybıdır. Bu tür işitme kayıplarının tedavileri yoktur. Takılan işitme cihazı duymanın sadece belli bir kısmına etki edebilmektedir.
İŞİTME KAYBI DERECELERİ NELERDİR?
- 0 – 25 DB : normal işitme derecesi
- 26 – 40 DB : hafif işitme derecesi
- 41 – 55 DB : hafif-orta işitme derecesi
- 56 – 70 DB : orta – ileri işitme derecesi
- 71 – 90 DB : ileri işitme derecesi
- 91 – ve daha üzeri DB : çok ileri işitme derecesidir.
İşitme engeli vakalarının %95’inin doğum öncesinde, doğumda veya çocuk , dili kazanmadan önce, %5’inin ise çocuk dili kazandıktan sonra oluştuğu bilinmektedir.
İşitme engelinin nedenlerini doğum öncesi, doğum anı ve doğum sonrası olarak sınıflandırabiliriz.
İşitme Engellilerde Doğum Öncesi Nedenler:
- Hamilelik döneminde annenin geçirdiği enfeksiyon veya hastalık (özellikle kızamıkçık, kabakulak, sarılık …)
- Hamilelik döneminde annenin röntgen çektirmesi
- Hamilelik döneminde annenin işitme sistemine zarar veren ilaçları kullanması
- Hamilelik döneminde annenin alkol alması ve sigara içmesi
- Hamilelik döneminde geçirilen kazalar
- Kan uyuşmazlığı
- Genetik faktörler
- Akraba evliliği
Doğum Esnasındaki Nedenler :
- Doğum sırasında meydana gelen komplikasyonlar (kordon dolanması, oksijensiz kalma …)
- Düşük doğum ağırlığı
- Erken veya geç doğum
- Bebekte kan değişimini gerektiren sarılık
- Doğum sırasında baş, boyun ve kulakta görülen zedelenme
Doğum Sonrası Nedenler :
- Orta veya iç kulak yapılarında zedelenme
- Çocukluk hastalıkları (havale, menenjit, kızamıkcık, kızıl…)
- 3 aydan fazla süren kronik orta kulak iltihabı (otit)
- Çocukluk yaralanmaları (kafatası kırıkları, çatlakları, baş veya kulaklara şiddetli darbe, çok yüksek sese maruz kalma ve zarar verecek şekilde kulağa sokulan cisimler)
Bunlara rağmen işitme yetersizliğinin nedeninin bilinemediği durumlar da vardır.
ÇOCUKTA İŞİTME KAYBI YARATAN RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
- Annenin hamilelik sırasında ateşli bir hastalık geçirmesi (kızamıkçık)
- Annenin yanlış ilaç kullanması
- Bebeğin doğum kilosunun 1500 gramdan düşük olması
- Ailede kalıcı işitme kayıplarının olması
- Menenjit hastalığı olması
- Bebeğin yoğun bakımda uzun süre kalması
- Annenin hamilelik döneminde alkol sigara kullanması
İŞİTME ENGELİ OLAN ÇOÇUĞUN DİL VE KONUŞMA GELİŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
- İşitme kaybının ortaya çıkış zamanı, çeşidi ve derecesi
- Engelin tanılanma zamanı ve tedavi edilme süreci
- Cihazı kullanma yaşı
- Aldığı eğitim türü
- Doğru ve etkin eğitim anlayışının uygulanması
- Ailenin çocuklarının eğitimine verdiği destek
- Çocuğun diğer gelişim alanlarında
- Ek engelin olup olmaması
- Bireyin bilişsel düzeyi
İşitme Engelinin Belirtileri Nelerdir?
Doğumdan 6 aya kadar geçen dönemde bebeğin sesli ve gürültülü ortamlara karşı duyarsız olması tepki vermemesi durumunda uzmana başvurulmalıdır.
6 ay ve 1 yaş aralığında ise çocuğun konuşma seslerini çıkarmaması, istenilen kişi ve eşyaları gösterememesi gibi durumlar dikkate alınmalıdır.
1-2 yaş döneminde ise, çevreden gelen seslere ilgisiz olması, izlediği ya da dinlediği şeyleri yüksek sesle dinlemesi gibi durumlar gözden kaçırılmamalıdır.
Bunlara ek olarak;
- Konuşurken ağza bakma, Arkasından seslenildiğinde duymakta zorluk çekmek
- Söylenenleri anlamada güçlük çekmek
- Söylenenleri yüksek sesle tekrar ettirmek
- Konuşmalarda bozukluk
İŞİTME ENGELİNİN TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?
İşitme kaybı tanısı konulan bireylere uzmanlar tarafından işitme kaybı derecesine uygun işitme cihazı önerilir ve birey en kısa zamanda cihazlandırılır.
İşitme cihazlarından yeterli faydayı göremeyen ya da işitme cihazlarının yetersiz kaldığı durumlarda cerrahi müdahale ile takılan koklear implant denilen işitme cihazları takılır.
Geçici işitme kayıplarında uzman doktorlarca ilaç tedavisi de uygulanabilir.
İŞİTME ENGELLİLERİN EĞİTİMİNDE AİLEYE TAVSİYELER
- Çocuğun cihazını düzenli olarak kullanmasını sağlayın
- İletişim kurarken işaret kullanmamaya özen gösterin
- Çocukla konuşurken göz teması kurun
- Çocukla ev içerisinde etkinlik yapın ve oyun ortamları oluşturup oyun oynayın
- Çocukla yapmacık konuşmayın, sakin ve anlaşılır konuşmaya özen gösterin
- Sizinle iletişim kurması için yönlendirin
- Çocuğun uydurduğu kelimeleri kullanmak yerine doğrusunu söyletmeye çalışın
- Tek kelimelik ifadeler kullanmak yerine cümle kurarak konuşun
- Öğretilmek istenen kelimeyi cümlelerinizde vurgulayarak söyleyiniz
- Akranları ile iletişim kurmalarını sağlayın
MUŞ’TA İŞİTME ENGELLİLER EĞİTİMİ
Bireye hastane tarafından konulan işitme kaybı derecesine ve ram’ın (REHBERLİK ARAŞTIRMA MERKEZİ) verdiği eğitim modülleri doğrultusunda bireyi sosyal hayata kazandırarak bireyin kendini özgür ve mutlu hissettiği bir ortama hazırlamak için tüm uzman kadromuzla bu iş için varız.